63 години од катастрофалниот скопски земјотрес: Утрото кога за 20 секунди беше променета историјата на градот

Денес, 26 јули, се навршуваат 63 години од катастрофалниот земјотрес што во 1963 година го разурна Скопје и засекогаш го промени животот на неговите жители.
Во 5 часот и 17 минути, додека најголемиот дел од градот сè уште спиел, силниот земјотрес го погодил Скопје. За само дваесетина секунди биле уништени домови, јавни објекти и цели делови од градот.
Часовникот на Старата железничка станица запрел токму во 5:17 часот и до денес останува еден од најпрепознатливите симболи на трагедијата.
Повеќе од 1.070 загинати, илјадници повредени
Катастрофалниот земјотрес однел повеќе од 1.070 човечки животи, а илјадници граѓани биле повредени.
Размерите на уништувањето биле огромни. Според податоците на Обединетите нации, околу три четвртини од тогашните жители на Скопје останале без покрив над главата.
Во само неколку моменти, илјадници семејства останале без своите домови, а градот се соочил со една од најголемите природни катастрофи во својата современа историја.
Скопје стана светски симбол на солидарноста
По земјотресот, помошта почнала да пристигнува од целиот свет. Држави, меѓународни организации и хуманитарни мисии се вклучиле во спасувањето, згрижувањето на населението и обновата на разрушениот град.
Токму поради огромната меѓународна поддршка, Скопје го доби препознатливото име „Град на солидарноста“.
Обновата не значела само повторно подигање на урнатите објекти. Катастрофата довела и до нов пристап кон урбанистичкото планирање, архитектурата и земјотресното инженерство.
Во обновата на Скопје учествувале домашни и меѓународни експерти, а градот постепено почнал да добива сосема нов лик.
Како една од најзначајните последици од научените лекции од катастрофата, во 1965 година бил формиран Институтот за земјотресно инженерство и инженерска сеизмологија – ИЗИИС, со поддршка и од УНЕСКО.
Од разрушен град до ново Скопје
Шест децении подоцна, Скопје е многу поголем град од оној што бил погоден во 1963 година.
Според Пописот од 2021 година, во Скопје живеат 526.502 жители во 171.171 домаќинство, а на територијата на градот има 213.850 станови.
Но, зад денешните бројки, новите населби и современиот изглед останува сеќавањето на утрото кога градот речиси бил срамнет со земја.
Старата железничка станица и часовникот запрен на 5:17 часот и денес се неми сведоци на 26 јули 1963 година.
Изложба „63 ГОДИНИ – СКОПЈЕ 63“
Во рамките на годинашното одбележување на годишнината, во Музејот на град Скопје во 19:30 часот ќе биде отворена изложбата „63 ГОДИНИ – СКОПЈЕ 63“.
Преку архивските фотографии и сведоштвата за разрушениот град, уште еднаш ќе биде оживеано сеќавањето на трагедијата, но и на огромната солидарност што следувала по неа.
Поминаа 63 години, но 26 јули останува еден од најзначајните и најтажните датуми во историјата на Скопје.
Часовникот запре во 5:17, но градот продолжи да живее. Од урнатините се издигна ново Скопје, а споменот на загинатите и на светската солидарност останува трајно врежан во неговата историја.